O la'au e fafaga ai le lalolagi - Fa'asolo le fa'atupuina o le lumana'i o a tatou fa'ato'aga ma fua o lo tatou lumana'i
O le to'atele o i tatou e iai o tatou manatu e uiga i mea'ai ma la'au e fai ma vaega tele o a tatou mea'ai. Ae o le a le tele o le aʻafiaga o suiga o le tau, feteʻenaʻiga, iloiloga o le soifua maloloina, olaga masani ma isi faʻaonaponei faʻafitauli o loʻo i ai i fua o loʻo tatou totoina nei ma mea tatou te ono manaʻomia i le lumanaʻi? O nisi ia o mataupu na talanoaina i se lipoti fou, ua taʻua O laau e fafaga ai le lalolagi, e le Faalapotopotoga o Taumafa ma Faatoaga a Malo Aufaatasi (FAO).
E oʻo mai i le taimi nei, ua matou faʻalagolago i le tele o fualaʻau, e pei o saito, sana ma araisa, mo le tele o tatou manaʻoga kalori. Ae ui i lea, e sili atu i le 7 000 ituaiga laau toto, ma atonu e oʻo atu i le 30 000 lea e manatu tagata e mafai ona 'aina.
Faatasi ai ma lana Failautusi e faavae i le FAO, le Feagaiga Fa'ava-o-malo i Punaoa Genetic Plant mo Mea'ai ma Fa'ato'aga na fa'aaogaina i le 2001 ina ia mautinoa o lo'o puipuia ma fa'aoga tutusa le fa'aogaina o mea'ai e sili ona taua i taumafa a tagata i le lalolagi atoa. Pepa Fa'aopoopo 1 o lenei maliliega fa'atulafonoina o lo'o lisi mai ai le 64 o fa'ato'aga autu o lo'o faia a'e ai la tatou “ato mea'ai” ma e fa'afesuia'i a latou mea tau kenera e faletupe o kene e ala i le International Treaty's Multilateral System for Access and Benefit-sharing.
Aso o le vaiaso. Fa'aleaogaina le lesitala i le tasi kiliki.
O le manulauti a le Feagaiga Faava-o-malo o le mautinoa lea e mafai e tagata uma ona maua punaoa tau laau toto, aemaise lava le au faifaatoaga i atunuu tau atiaʻe, ina ia mafai ai e i tatou uma ona manuia mai le tele o fualaʻau eseese e mafai ona faamalieina ai o tatou manaʻoga.
Se'i o tatou va'ava'ai i fa'asologa iloga e fa na fa'ailoa mai i le su'esu'ega o lo'o fa'atulagaina le ala o lo'o fafagaina ai i tatou e la'au ma fa'aalia ai le mafua'aga e taua tele ai punaoa fa'aletagata mo le gaosiga lelei, mea'ai, si'osi'omaga ma mea e ola ai:

1. Ua faʻalauteleina le manatu o le saogalemu o meaʻai.
O se tasi o mafuaʻaga e manaʻomia ai e la tatou "ato meaʻai" le faʻapipiʻiina o laʻau e sili atu nai lo le masani ona o lo tatou malamalama i le saogalemu o meaʻai o loʻo faʻaleleia. E silia ma le 20 tausaga talu ai, ina ua muai tusia le Feagaiga Faava-o-malo, o le faamamafa na matua lofituina i kalori e manaʻomia e saunia ai se meaʻai masani ma faʻaumatia le fiaʻai. O lea ua atili ai ona tatou malamalama e tatau foi ona taulaʻi i meaʻai, suʻesuʻe i micro-nutrients faʻapea foʻi ma macronutrients.
I le tele o atunu'u, o lo'o ola fa'atasi le le lava o mea'ai ma le tele o mea'ai ona o mea'ai e o'o i suiga tetele ma o oloa gaosi e masani ona suitulaga i mea'ai masani. Faatasi ai ma faiga o le mamafa ma le lapopoa ua avea e pei o le fiaaai, o laau aoga ae le na o caloric, e tatau ona tuu i totonu oa tatou ato meaai.
2. O laau o aso ua mavae e le o ni laau o le lumanai.
E le gata i lea o le taumafaina atili o fualaau faisua, fualaau aina suamalie, nati ma fatu ona o popolega i mea taumafa, o loʻo i ai se faʻataʻitaʻiga i le taumafaina atili o polotini e faʻavae i laʻau, e pei o fatu.
O cereals e le lauiloa, e sili ona lelei, e pei o le millet ma le sorghum, poʻo le cereal-like, e tutusa lelei le gluten-free alternatives, e pei o le quinoa ma le amaranth, o loʻo faʻateleina foi. O fa'ato'aga laiti ma le le fa'aaogaina fa'apenei o lo'o ta'imua nei i tulaga tau taumafa, e le gata i le itu tau taumafa, ae o le tele fo'i e aoga i le si'osi'omaga.
3. Ua amata ona felagolagomai atunuu i le tasi ma le isi mo ituaiga o fua o faatoaga.
Faatasi ai ma le faʻafitauli o le tau e aʻafia ai mamanu ma le vevela o le lalolagi, o nisi o ituaiga o fualaʻau ua le toe ola lelei i nofoaga sa latou olaola ai. O se faaaʻoaʻoga, i ni nai tausaga ua mavae, atonu e lē toʻatele tagata na valoia o le a faigatā ona ola le sana i nisi vaega o Aferika. Peitaʻi, o loʻo suʻesuʻe nei e le au faifaatoʻaga i ia nofoaga mo isi faʻatoʻaga, e pei o millet, e sili atu ona talafeagai i le faʻaitiitia o timuga.
O nei suiga o le tau o lona uiga o le a tele atu le manaoga mo atunuu e maua mai ituaiga laau mai isi nofoaga o le lalolagi ina ia mafai ai ona faʻaauau pe faʻaleleia a latou gaosiga.
O suiga o le tau ua na o le faaopoopo atu i le felagolagomai, ae o atunuu e masani ona faalagolago le tasi i le isi mo fua o faatoaga na afua mai i isi nofoaga. Mo se faʻataʻitaʻiga, o ituaiga kofe mai Aferika ua faimalaga i le lalolagi atoa. Ae, i tulaga o pateta, o Amerika i Saute o loʻo i ai pea le tele o ituaiga e ofoina atu nai lo se isi lava itulagi.
I nei tulaga, e sili atu ona taua le faiga fa'ava-o-malo a le Feagaiga Fa'avaomalo mo le galulue fa'atasi i le va o atunu'u.
4. O tofo ma tifiga o lo'o suia ai fo'i le mana'oga mo fa'ato'aga.
O le suiga o tofo ma faiga ua faaosofia ai foi le manaoga mo ituaiga fua o faatoaga fou mai le aufaifaatoaga o loo saili e faaleleia atili o latou olaga, pe o le totoina o le quinoa poo le totoina o pi lupe.
Ae o manaoga fou o loʻo oʻo mai foi mai isi nofoaga, e pei o kuka o loʻo naunau e suʻesuʻe le tofo ma le lanu o tu ma aga masani, ma e masani ona gafatia, fatu. Mo se faʻataʻitaʻiga, o le chef Sierra Leonean, Fatmata Binta, na ia faʻamaonia lana kuka e faʻamaonia ai saito fonio, e manaʻomia ai le itiiti o le vai ma e sili ona lelei.
O nei leo e le o se vaega o talanoaga i le taimi muamua na feutagai ai le Feagaiga Faava-o-malo, ae o lea ua faateteleina le faalogoina.
Ona e na'o le pau lea o le feagaiga fa'ava-o-malo e tu'ufa'atasia mo le puipuiga, fa'asaoina ma le fesuia'iina o le fa'atupuina o la'au o lo'o tatou fa'ato'aga ma 'ai i le lalolagi atoa, o le Feagaiga Fa'ava-o-malo o lo'o i ai se sao taua tele i lo tatou lalolagi felagolagoma'i ma suiga.
le lipoti fou, lea e tuʻufaʻatasia faʻamaumauga mo 355 fualaʻau, o le a faia se sao taua i le faʻalauiloaina o talanoaga faʻavae, e aofia ai le faʻafouina o le ato o faʻatoʻaga i totonu o le Faʻasalalauga Faʻavaomalo I. punaoa mo tagata suʻesuʻe ma fai filifiliga i le lalolagi atoa. O le lipoti o loʻo tuʻuina ai le faʻavae mo le faʻatagaina o tagata e suʻesuʻe le gafatia o le faitau afe o isi laau e faʻafetaui ai a tatou meaʻai mo le lumanaʻi.
Aotelega o Pateta i le Lalolagi Atoa
Tala pito i luga e lima, tau, lapataiga o faʻamaʻi ma mea tutupu. Taeao o aso faigaluega, leai ni faasalalauga.
Fa'afeso'ota'i i lenei meafaitino
- vaega
- FOU



